Sản xuất lúa là một trong những ngành chính gây ra tăng phát thải khí nhà kính. Để giảm thiểu tác động này, việc áp dụng các kỹ thuật canh tác bền vững là rất cần thiết. Dưới đây là hướng dẫn cụ thể từ chuyên gia Mai Nguyệt Lan, Phó Trưởng Bộ môn Nông học Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, về các phương pháp canh tác lúa giảm phát thải.
1. Giảm Bớt Phân Hóa Học
- Sử dụng phân vi sinh và phân hữu cơ: Nên bón phân trước khi xạ và giữ phân dưới lớp đất bùn sau khi trục lần chót để giảm phát thải khí nhà kính.
2. Vệ Sinh Đồng Ruộng
- Dọn sạch cỏ dại và tàn dư thực vật: Giúp hạn chế sự lưu tồn của vi sinh vật, dịch hại như chuột, ốc bươu vàng, rầy nâu, và vi khuẩn có hại.
- Cày ải, phơi đất và trang bằng mặt ruộng: Giảm lượng giống gieo xạ, phân bón và giúp quản lý nước tốt hơn.
3. Kỹ Thuật “Một Phải Năm Giảm”
- Sử dụng giống xác nhận: Giống có tỉ lệ nảy mầm cao, đồng đều và khỏe mạnh giúp giảm lượng giống gieo xạ và giảm việc gieo lại hoặc dặm sau này.
- Chọn giống phù hợp: Vùng đất phèn nhiều nên chọn giống lúa chịu phèn, vùng lũ sớm chọn giống có thời gian sinh trưởng ngắn khoảng 90 ngày.
4. Xử Lý Hạt Giống
- Thử độ nảy mầm: Đảm bảo hạt giống nảy mầm trên 80%, mầm khỏe và đồng đều.
- Giảm lượng giống gieo xạ: Áp dụng biện pháp xạ cụm, xạ hàng, xạ thưa với lượng giống không quá 80 kg/ha đối với xạ lan và không quá 60 kg/ha đối với xạ hàng và xạ theo cụm.
5. Bón Phân
- Phân lân cho đất phèn: Bón lót từ 100 đến 400 kg/ha tùy độ phèn, giúp hạ phèn và phát triển bộ rễ.
- Phân đạm và phân hữu cơ: Không nên bón khi ruộng khô hoặc ngập nước quá sâu, bón vào các giai đoạn 7-12 ngày, 18-22 ngày và 40-45 ngày sau xạ.
6. Quản Lý Dịch Hại
- Áp dụng kỹ thuật IPM: Sử dụng giống kháng sâu bệnh, bón phân cân đối, sử dụng chế phẩm sinh học để phòng trừ dịch hại.
- Công nghệ sinh thái đồng ruộng: Giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và bảo vệ thiên địch của sâu hại.
7. Quản Lý Nước
- Tưới ngập khô xen kẽ: Giảm chi phí tưới, giảm chất độc hại trong đất và rễ đen của lúa, giúp rễ phát triển tốt hơn và giảm phát thải khí metan.
8. Giảm Tổn Thất Sau Thu Hoạch
- Quản lý nước tốt: Đảm bảo lượng nước thích hợp ở các giai đoạn sinh trưởng của cây lúa để cây phát triển tốt và dễ thu hoạch.
- Thu hoạch đúng thời điểm: Khi hạt lúa chín đạt 85%, tiến hành thu hoạch để giảm thất thoát.
- Phơi sấy kịp thời: Thực hiện ngay sau khi thu hoạch để giảm tổn thất về chất lượng gạo.
9. Quản Lý Rơm Rạ
- Không đốt rơm hoặc vùi rơm trong ruộng ngập nước: Thu rơm ra khỏi ruộng và tái sử dụng.
- Sử dụng rơm khô: Có thể trồng nấm, sản xuất thức ăn cho gia súc hoặc làm phân bón hữu cơ.
Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác lúa giảm phát thải không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các kỹ thuật này cần được áp dụng đồng bộ và liên tục để đạt hiệu quả tối đa.
