Nhãn là một trong những loại quả quan trọng nhất của Việt Nam, với diện tích trồng nhãn vào năm 2022 đạt khoảng 81.000 ha, sản lượng đạt khoảng 620.000 tấn. Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực trồng nhãn trọng điểm, chiếm khoảng 30% diện tích và 40% sản lượng nhãn cả nước. Nhãn Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế như Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ và châu Âu, mang lại hàng chục triệu đô la. Để đứng vững trên thị trường nội địa và đẩy mạnh xuất khẩu, người trồng nhãn cần tuân thủ các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, đặc biệt là tiêu chuẩn VietGAP.
Quy Trình Trồng Nhãn VietGAP
1. Chọn Giống và Chuẩn Bị Vườn
- Chọn giống: Áp dụng trên tất cả các giống nhãn hiện nay, có thể áp dụng cho các vùng trồng nhãn tập trung tại các tỉnh phía Nam.
- Chuẩn bị đất: Chăm sóc thời kỳ kinh doanh, tỉa cành tạo tán để cây thông thoáng, giảm khả năng cư trú và gây hại của sâu bệnh.
2. Kỹ Thuật Cắt Tỉa Cành
- Sau thu hoạch: Tiến hành cắt tỉa cành, bỏ các cành không ra hoa, cành vô hiệu, và các cành bị sâu bệnh.
- Tạo tán cây: Cắt tỉa sao cho tránh các cành mang trái tiếp xúc với mặt đất, đồng thời giúp bộ tán đều và đồng loạt.
3. Quản Lý Phân Bón
- Phân hữu cơ: Bón phân theo hình chiếu của tán cây, xới nhẹ xung quanh tán cây với độ sâu khoảng 5 cm, sau đó rải phân hữu cơ và lấp đất lại, tưới đẫm nước.
- Phân vô cơ: Phun phân bón qua lá ở giai đoạn sau thu hoạch, tạo mầm hoa và kích thích ra hoa.
4. Quản Lý Tưới Nước
- Thời gian tưới: Trong điều kiện mùa nắng, tưới đầy đủ nước để tránh tình trạng rệp sáp và sâu đục trái tăng mật số. Trong mùa mưa, tạo cho vườn thông thoáng để giảm ẩm độ, tránh bệnh thối trái và bệnh thán thư.
Quản Lý Sâu Bệnh
- Sâu bệnh chính: Quản lý các loại sâu bệnh như rệp sáp, sâu đục trái, nhện lông nhung, và sâu đục ngọn.
- Biện pháp vật lý: Treo bẫy đèn để hạn chế mật độ côn trùng gây hại, sử dụng đèn compact 50W, thời gian chiếu sáng từ 18:00 đến 21:00.
- Biện pháp sinh học: Sử dụng các dịch chiết từ thảo mộc như neem hoặc bột tỏi, nhân nuôi và phóng thích bọ rùa và bọ đuôi kìm để quản lý sâu hại.
- Biện pháp hóa học: Sử dụng các hoạt chất như sunful, abamectin, và benzoat để phun khống chế côn trùng gây hại, đọc kỹ nhãn thuốc và tuân thủ quy tắc bốn đúng (đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc và đúng cách).
Thu Hoạch và Bảo Quản
- Thời điểm thu hoạch: 125 đến 135 ngày sau khi đậu trái, khi trái có mùi thơm và màu vỏ từ vàng xanh sang vàng nâu.
- Phương pháp thu hoạch: Thu hái vào lúc trời mát khô ráo, tránh thu hoạch sau cơn mưa hoặc sương mù, cần có bạt lót khi thu hoạch để tránh sản phẩm tiếp xúc trực tiếp với đất.
Lợi Ích Kinh Tế
- Năng suất: Tăng từ 15% đến 20% so với sản xuất truyền thống.
- Giảm chi phí: Số lần phun thuốc giảm khoảng 3 đến 4 lần, chi phí mua thuốc bảo vệ thực vật giảm.
- Thị trường tiêu thụ: Sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP được nhiều thị trường chấp nhận, giá bán cao hơn, hiệu quả kinh tế tăng.
Áp dụng quy trình trồng nhãn theo tiêu chuẩn VietGAP không chỉ giúp nông dân đạt được năng suất và chất lượng cao hơn mà còn giúp mở rộng thị trường xuất khẩu, đảm bảo sản phẩm an toàn và đáp ứng yêu cầu của các thị trường quốc tế khó tính. Việc thực hiện đúng quy trình sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn và giúp nông dân duy trì mô hình sản xuất bền vững.
